Tường chung căn hộ nghe rõ tiếng nhà bên: bốn nguyên nhân và cách xử lý

Tường chung giữa hai căn hộ nghe rõ tiếng nhà bên thường vì một trong bốn lý do: tường quá nhẹ (gạch rỗng mỏng, gạch nhẹ, vách một lớp), có lỗ hở (ổ điện đối lưng, đỉnh tường không chèn kín), tiếng đi vòng qua trần giả, sàn, ống kỹ thuật, hoặc tiếng nhà bên có nhiều âm trầm vượt khả năng của bức tường. Xác định đúng lý do nào mới chọn được cách xử lý, vì dán thêm thứ gì lên tường thường không giải quyết được.

Tường chung chặn được bao nhiêu là đủ

Khả năng cách âm của tường đo bằng chỉ số Rw (phòng thí nghiệm) hoặc DnT,w (đo tại công trình). Các tài liệu âm học kiến trúc thường dùng một bảng cảm nhận gần đúng như dưới đây để người không chuyên hình dung. Đây là mô tả khái quát, cảm nhận thực tế còn tùy độ ồn nền trong nhà mình và tiếng nhà bên to đến đâu.

Nhiều quy chuẩn xây dựng ở nước ngoài đặt yêu cầu tối thiểu cho tường giữa hai căn hộ quanh mức 45–55 dB tuỳ cách đo. Ví dụ, quy định xây dựng của Anh (Approved Document E) yêu cầu tường và sàn ngăn giữa các căn hộ xây mới đạt tối thiểu 45 dB theo chỉ số DnT,w + Ctr đo tại hiện trường. Việt Nam cũng có tiêu chuẩn về cách âm trong nhà ở, nhưng trên thực tế rất ít hợp đồng mua bán căn hộ ghi rõ con số này. Người mua nên hỏi thẳng chủ đầu tư.

Lý do thứ nhất: tường nhẹ

Theo định luật khối lượng, tường càng nặng trên mỗi mét vuông càng chặn tốt. Những năm gần đây, nhiều toà nhà dùng vật liệu nhẹ để giảm tải cho kết cấu và thi công nhanh: gạch bê tông khí chưng áp, tấm bê tông nhẹ lắp ghép, vách thạch cao. Đây là những vật liệu hợp lệ, có ưu điểm về cách nhiệt và tiến độ, nhưng nếu dùng một lớp mỏng cho tường giữa hai căn mà không có cấu tạo bổ sung thì khả năng cách âm có thể thấp hơn tường gạch đặc truyền thống.

Vài so sánh về khối lượng để hình dung (số làm tròn, tuỳ vật liệu cụ thể):

• Tường bê tông cốt thép dày khoảng 15–20 cm: vài trăm kg mỗi mét vuông.
• Tường gạch đặc dày khoảng 20 cm có trát hai mặt: cũng vài trăm kg mỗi mét vuông.
• Tường gạch rỗng một hàng dày khoảng 10 cm: nhẹ hơn nhiều.
• Một tấm thạch cao tiêu chuẩn dày khoảng 12–13 mm: chỉ chừng 8–10 kg mỗi mét vuông.

Vách nhẹ vẫn có thể cách âm rất tốt nếu làm đúng hệ: hai lớp tấm mỗi bên, khung tách rời, lõi bông. Vấn đề là khi chỉ làm phần đơn giản nhất.

Lý do thứ hai: lỗ hở và điểm yếu

Bài về khe hở trong danh mục này đã giải thích vì sao một lỗ nhỏ làm hỏng bức tường tốt. Trên tường chung, các điểm yếu hay gặp nhất:

• Ổ cắm, công tắc đối lưng giữa hai căn.
• Đỉnh tường không chèn kín dưới dầm hoặc sàn trên, bị trần giả che.
• Hộp kỹ thuật, ống nước xuyên qua tường chung, lỗ khoan rộng hơn ống.
• Tủ âm tường khoét vào tường chung làm tường mỏng đi một nửa ở vị trí đó.
• Vết nứt giữa tường và cột, tường và dầm do co ngót.

Lý do thứ ba: tiếng đi vòng

Cả bức tường có thể tốt mà tiếng vẫn sang qua đường khác. Trần thạch cao chạy liền qua trên đỉnh tường, sàn bê tông liền, tường bao mặt ngoài liền, cửa sổ hai căn sát nhau, ban công liền kề. Một dấu hiệu: tiếng nghe rõ ở góc phòng sát trần hoặc sát cửa sổ hơn là giữa bức tường. Khi đó có ốp tường dày đến mấy cũng không giải quyết, cần xử lý chỗ đi vòng.

Lý do thứ tư: tiếng nhà bên quá to hoặc quá trầm

Không có bức tường nào chặn được mọi thứ. Loa có sub bass, dàn karaoke, tiếng trẻ con hét chạy, chó sủa liên tục, máy chạy bộ: tiếng to và nhiều âm trầm sẽ lọt qua cả những bức tường đạt chuẩn. Ở trường hợp này phần lớn giải pháp nằm ở ứng xử và ở nguồn: hạ âm lượng, đặt loa xa tường chung, kê máy trên đệm cao su, giữ giờ giấc. Danh mục giờ yên tĩnh và hàng xóm của wiki này bàn kỹ cách trao đổi.

Ngược lại, có khi tường không kém mà nhà mình quá yên. Căn hộ tầng cao đóng kín cửa, độ ồn nền rất thấp, nên tiếng nhỏ từ nhà bên trở nên nổi bật. Đây là nghịch lý quen thuộc: nhà càng yên, tiếng lạ càng dễ nghe.

Làm gì được, theo thứ tự từ nhẹ đến nặng

1. Trám các điểm yếu. Ổ điện, khe ống, vết nứt, đỉnh tường nếu mở được ô thăm trần. Việc này rẻ, ít đục phá.
2. Đổi bố trí phòng. Không kê đầu giường sát tường chung với phòng khách nhà bên; đặt tủ quần áo đầy đồ áp vào tường chung. Tủ giúp một ít, chủ yếu với tiếng cao, không phải phép màu.
3. Trao đổi với hàng xóm. Đôi khi nhà bên không biết tiếng tivi đặt sát tường chung lọt sang. Dời kệ tivi ra tường khác giải quyết được nhiều hơn mọi vật liệu.
4. Thêm một lớp vách độc lập. Đây là giải pháp kỹ thuật thật sự: dựng một khung riêng cách tường cũ vài centimet, không bắt vít cứng vào tường cũ, nhét bông khoáng trong khung, ốp một đến hai lớp tấm thạch cao, trám kín toàn bộ chu vi. Hệ "tường cũ + khoảng rỗng có bông + lớp mới" hoạt động như kết cấu hai lớp tách rời. Đổi lại phòng mất khoảng 7–12 cm chiều rộng và phải dời ổ điện. Việc này nên do đơn vị có kinh nghiệm làm, cần ban quản lý đồng ý và phải tuân theo yêu cầu phòng cháy về vật liệu.
5. Xử lý đường vòng. Nếu tiếng đi qua trần giả, cần chặn khoảng trống trên trần ngay phía trên đường tường (vách chặn trần). Việc này liên quan cả căn bên cạnh, nên làm cùng ban quản lý.

Những việc không nên làm

• Dán mút trứng, mút gai, hộp trứng, xốp dán tường lên tường chung: không chặn tiếng, lại tăng nguy cơ cháy.
• Bắt vít tấm ốp trực tiếp, cứng vào tường cũ rồi gọi là "vách cách âm": rung truyền thẳng qua vít, hiệu quả kém hơn nhiều so với khung tách rời.
• Tự đục tường chung để "nhồi vật liệu": tường chung là phần ảnh hưởng đến căn bên cạnh và có thể liên quan kết cấu, không tự ý đục phá.
• Trả đũa bằng gõ tường, mở loa dội ngược: làm căng thẳng thêm và có thể vi phạm quy định về gây ồn.

Góc nhìn hôm nay: hỏi trước khi mua, ghi lại trước khi sửa

Khi xem căn hộ, hãy hỏi tường ngăn giữa các căn làm bằng vật liệu gì, dày bao nhiêu, có phiếu thử nghiệm cách âm không; hỏi trần giả có chặn ở đỉnh tường không. Nếu được, đến xem vào buổi tối khi các căn xung quanh có người. Với căn đang ở, ghi lại loại tiếng, giờ, vị trí nghe rõ nhất; thông tin này giúp kỹ thuật toà nhà hoặc đơn vị tư vấn xác định đúng vấn đề. Tiêu chuẩn ISO 16283-1 mô tả cách đo cách âm không khí tại hiện trường, nếu cần đánh giá chính thức thì đó là phương pháp nên yêu cầu.