Công trường xây dựng giữa khu dân cư: đóng cọc, khoan cắt và giờ thi công

Công trường xây dựng giữa khu dân cư ồn nhất ở các công đoạn đóng cọc, khoan cắt bê tông, phá dỡ và đổ bê tông ban đêm; tiếng ồn này vẫn phải nằm trong giới hạn của QCVN 26:2010/BTNMT (70 dBA ban ngày, 55 dBA ban đêm ở khu vực thông thường) và rung động phải trong giới hạn của quy chuẩn về độ rung. Giờ được thi công cụ thể do quy định của địa phương, giấy phép và điều kiện của từng dự án đặt ra, nên không có một "giờ chung toàn quốc". Người sống cạnh công trường có quyền hỏi thông tin và phản ánh theo đúng kênh.

Công đoạn nào ồn nhất

Một công trình không ồn đều suốt thời gian xây. Tiếng ồn tập trung vào một số công đoạn, và biết trước giúp người dân đỡ bất ngờ:

Công đoạn làm móng thường gây phản ứng mạnh nhất vì vừa ồn vừa rung, nhà bên cạnh có thể thấy cốc nước rung, cửa kính lạch cạch.

Đóng cọc, ép cọc, khoan nhồi: khác nhau về tiếng ồn

Có ba cách làm móng cọc phổ biến, mỗi cách một kiểu ồn:

• Đóng cọc bằng búa: búa nặng nện liên tục lên đầu cọc. Đây là kiểu ồn và rung nhất — tiếng va đập dạng xung, nghe xa, rung truyền qua đất sang nhà bên. Ở khu dân cư đông đúc, nhiều nơi hạn chế hoặc không dùng.
• Ép cọc bằng máy thuỷ lực: dùng lực ép từ từ đẩy cọc xuống. Tiếng chủ yếu là động cơ máy và tiếng va khi cẩu cọc, êm hơn đóng búa nhiều, rung cũng ít hơn.
• Cọc khoan nhồi: khoan lỗ rồi đổ bê tông. Tiếng máy khoan, máy bơm dung dịch, xe bồn; ít va đập nhưng làm việc kéo dài và thường có đổ bê tông về đêm.

Chọn phương pháp móng là quyết định kỹ thuật dựa vào địa chất và quy mô công trình, nhưng tiếng ồn và rung với nhà xung quanh cũng là một yếu tố mà thiết kế phải tính tới.

Rung động: thứ người ta lo hơn cả tiếng ồn

Rung từ công trường gây hai nỗi lo: khó chịu và sợ nứt nhà. Việt Nam có quy chuẩn riêng về độ rung (QCVN 27:2010/BTNMT) đặt giới hạn rung cho hoạt động xây dựng và sản xuất tại khu dân cư, tách khung giờ ngày và đêm.

Với nhà liền kề, đặc biệt nhà cũ, nhà xây trên nền yếu, nhà có vết nứt sẵn, việc khảo sát hiện trạng trước khi công trình bên cạnh làm móng là cách bảo vệ quyền lợi cả hai bên. Nhiều chủ đầu tư làm việc này: chụp ảnh, ghi nhận vết nứt cũ có xác nhận của các bên. Nếu bên xây không làm, chủ nhà liền kề có thể đề nghị.

Lưu ý an toàn: thấy vết nứt mới mở rộng nhanh, cửa bỗng kẹt, trần bong mảng — báo ngay cho chủ công trình và chính quyền phường/xã, đừng tự gia cố kết cấu.

Giờ thi công: hiểu đúng

Câu hỏi hay gặp nhất là "công trình được làm tới mấy giờ". Câu trả lời ngắn: tuỳ địa phương và tuỳ dự án.

• Ngưỡng tiếng ồn theo QCVN 26:2010/BTNMT là bắt buộc ở mọi nơi: ban đêm (21 – 6 giờ) chỉ 55 dBA ở khu vực thông thường, 45 dBA quanh bệnh viện, trường học. Hầu hết công đoạn ồn không thể đáp ứng mức này, nên thực tế chúng phải làm ban ngày.
• Quy định của thành phố: một số địa phương có quy định riêng về quản lý trật tự xây dựng, khung giờ vận chuyển vật liệu, giờ xe tải được vào nội đô.
• Điều kiện trong giấy phép và hồ sơ môi trường của dự án có thể ghi rõ giờ làm việc, biện pháp giảm ồn.
• Ngoại lệ có lý do kỹ thuật: đổ bê tông liền khối, vận chuyển cấu kiện lớn ban đêm do giới hạn giờ xe tải. Những việc này thường cần thông báo trước cho dân xung quanh.

Khung 22 giờ – 6 giờ thường được nhắc tới như giờ cần giữ yên trong khu dân cư, nhưng đừng coi đó là "giờ yên tĩnh toàn quốc" duy nhất — quy chuẩn tiếng ồn tính ban đêm từ 21 giờ.

Công trường có trách nhiệm gì với tiếng ồn

Một công trường làm đúng thường có:

• Biển báo công trình ghi tên chủ đầu tư, nhà thầu, số giấy phép, thời gian thi công và số điện thoại liên hệ.
• Hàng rào tôn kín quanh công trường — vừa an toàn, vừa che bụi và giảm một phần tiếng ồn cho người đi bộ, nhà tầng thấp.
• Bố trí máy ồn (máy phát, máy nén khí, máy cắt) xa nhà dân, quay hướng ra phía trống.
• Chọn thiết bị ít ồn hơn khi có thể: ép cọc thay đóng búa, máy cắt có hệ thống phun nước, máy phát có vỏ cách âm.
• Thông báo trước những ngày làm việc ồn đặc biệt hoặc phải làm đêm.

Với nhà phố tự xây, quy mô nhỏ hơn nhưng nguyên tắc như nhau: báo hàng xóm trước, giữ giờ, không để thợ khoan đục lúc sáng sớm hay trưa.

Người dân sống cạnh công trường làm gì được

Thứ tự hợp lý, từ nhẹ đến nặng:

1. Ghi lại thông tin trên biển báo công trình: tên chủ đầu tư, số giấy phép, số điện thoại.
2. Gọi số liên hệ, gặp chỉ huy trưởng công trường: trình bày cụ thể giờ nào, công đoạn nào gây khó chịu, đề nghị điều chỉnh. Nhiều việc như đổi giờ cắt bê tông, dời máy phát được giải quyết ngay ở bước này.
3. Ghi chép thời gian, loại tiếng ồn, mức độ ảnh hưởng (mất ngủ, nứt tường, bụi). Ghi chép trung thực giúp các bên hiểu nhau, không phải để "gài bẫy".
4. Báo tổ dân phố, ban quản trị chung cư nếu nhiều hộ cùng bị ảnh hưởng.
5. Phản ánh với UBND, công an phường/xã nếu làm ban đêm không có thông báo, kéo dài, hoặc có dấu hiệu nguy hiểm kết cấu. Xử phạt hành chính theo quy định hiện hành là việc của cơ quan có thẩm quyền.

Tranh chấp về hư hỏng nhà cửa, bồi thường thì nên hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý.

Sống chung với công trường mấy tháng

Có những công trình kéo dài một, hai năm. Một số cách làm cho thời gian đó dễ thở hơn:

• Hỏi lịch thi công: biết tuần nào làm móng, tuần nào đổ sàn để sắp xếp ngủ bù, làm việc ở chỗ khác.
• Chuyển chỗ ngủ, chỗ làm việc sang phòng xa công trường nhất.
• Bịt khe hở cửa sổ phía công trường bằng ron cao su — chặn cả bụi lẫn một phần tiếng.
• Người làm việc tại nhà có thể dùng chụp tai chống ồn thụ động khi công trường hoạt động mạnh.
• Với trẻ nhỏ, người già, người ốm: ưu tiên phòng yên nhất, cân nhắc gửi ở nhà người thân trong những đợt ồn nặng nhất.