Màng nặng mềm (MLV, mass loaded vinyl) là tấm nhựa dẻo pha bột khoáng nặng, dày vài milimet nhưng nặng khoảng 5 kg mỗi mét vuông. Nó có ích khi cần thêm khối lượng ở chỗ chật: bọc ống thoát nước, kẹp giữa hai lớp tấm vách, lót trong cánh cửa, làm rèm chắn quanh máy. Đứng riêng một lớp dán lên tường, nó không làm nên phép màu: khối lượng của nó còn chưa bằng một tấm thạch cao. Còn "cao su non" ngoài chợ thường là xốp cao su nhẹ, hợp để lót chống rung, chống va, không phải vật liệu cách âm.
Hai thứ hay bị gọi lẫn: tấm nặng và tấm xốp
Trên thị trường, chữ "cao su cách âm", "cao su non", "màng tiêu âm" được dùng cho nhiều loại vật liệu rất khác nhau. Trước khi mua, cần phân biệt theo đặc tính vật lý chứ không theo tên gọi:
| Loại | Đặc điểm | Việc làm được | Việc không làm được |
|---|---|---|---|
| Màng nặng mềm (MLV) | Mỏng, rất nặng so với độ dày, mềm rủ như tấm da | Thêm khối lượng cho vách, cửa, ống, rèm chắn ồn | Hút vang trong phòng; một mình chặn tiếng nhà bên |
| Xốp cao su, "cao su non" (xốp EVA, xốp PE, xốp cao su kín ô) | Nhẹ, đàn hồi, bóp được | Lót chống va, đệm giảm rung nhẹ, lót sàn chơi của trẻ | Cách âm, tiêu âm đáng kể |
| Cao su đặc, tấm cao su hạt tái chế | Nặng, chắc, đàn hồi | Đệm chân máy, lót dưới sàn phòng tập, dưới sàn nổi | Hút vang trong phòng |
| Keo hoặc tấm giảm chấn nhớt đàn hồi | Lớp mỏng kẹp giữa hai tấm cứng | Giảm rung của tấm, cải thiện cách âm của vách hai lớp tấm | Dùng riêng không có tấm kẹp |
Màng nặng mềm hoạt động thế nào
Định luật khối lượng nói: lớp ngăn càng nặng thì càng khó bị sóng âm làm rung. Nhưng một tấm nặng thường cũng cứng, như tấm thép, tấm kính, tấm gỗ dày. Tấm cứng có hiện tượng trùng tần số: ở một dải tần, sóng uốn trong tấm khớp với sóng âm, tấm cho lọt nhiều hơn hẳn so với định luật khối lượng dự đoán.
Màng nặng mềm có ưu điểm hiếm: nặng mà mềm. Nó gần như không có độ cứng uốn, nên tần số trùng bị đẩy lên rất cao, ra ngoài vùng tiếng quan tâm. Nó làm việc gần với một "khối lượng thuần", đúng định luật khối lượng ở dải rộng. Nó cũng dễ uốn quanh ống, quanh góc, dễ cắt bằng dao.
Khối lượng thật của nó: đừng kỳ vọng quá
Một tấm màng nặng mềm loại phổ biến nặng khoảng 5 kg mỗi mét vuông. Để so sánh:
- Một tấm thạch cao dày khoảng 12–13 mm: khoảng 8–10 kg mỗi mét vuông.
- Một tấm kính dày 5 mm: khoảng 12–13 kg mỗi mét vuông.
- Tường gạch trát hai mặt: hàng trăm kg mỗi mét vuông.
Nghĩa là một lớp màng nặng mềm chỉ thêm khoảng nửa khối lượng một tấm thạch cao. Dán nó lên một bức tường gạch nặng vài trăm kg mỗi mét vuông gần như không thay đổi gì. Quảng cáo "dán một lớp màng mỏng là hết ồn" là không đúng với vật lý.
Màng nặng mềm phát huy khi nằm trong một hệ: kẹp giữa hai lớp tấm của vách nhẹ, treo trong khoang có bông, bọc quanh ống có lớp bông lót bên dưới. Khi đó nó thêm khối lượng cho một mặt của hệ hai lớp tách rời, hoặc bọc kín một nguồn ồn nhỏ.
Những chỗ màng nặng mềm thật sự có ích
Ống thoát nước trong trần
Ở chung cư, ống thoát nước nhựa của căn tầng trên thường chạy trong khoảng trần nhà căn dưới. Mỗi lần xả nước, tiếng ào ào nghe rất rõ qua trần thạch cao. Cách làm phổ biến trong kỹ thuật: quấn một lớp bông hoặc xốp mềm quanh ống, bên ngoài bọc màng nặng mềm, nối mép kín bằng băng keo; kẹp ống bằng đai có đệm cao su để rung không truyền vào sàn. Lớp bông tách màng khỏi ống, màng thêm khối lượng và độ kín. Việc này thường cần mở trần và nên do thợ có kinh nghiệm làm.
Bên trong vách, cửa khi thiếu chỗ
Khi không đủ chỗ để thêm lớp tấm thứ hai, có thể kẹp màng nặng mềm giữa hai lớp. Khi làm cửa gỗ có lõi, một số đơn vị lót màng bên trong để tăng khối lượng. Hiệu quả tùy cả hệ; cần xem số đo của hệ, không phải của riêng màng.
Rèm chắn ồn công nghiệp, vỏ bao máy
Ở xưởng, quanh máy nén khí, máy phát điện, người ta dùng rèm hoặc vách bằng màng nặng mềm phủ một mặt vật liệu hút âm, treo kín quanh máy. Rèm phải kín sát sàn và kín các mép mới hiệu quả. Vỏ bao máy phải tính đến tản nhiệt và an toàn vận hành.
Lớp giảm chấn nhớt đàn hồi
Một họ vật liệu khác là các lớp giảm chấn nhớt đàn hồi: keo dạng dẻo hoặc tấm mỏng kẹp giữa hai tấm cứng (ví dụ hai tấm thạch cao). Khi tấm rung, lớp giữa bị cắt trượt, biến năng lượng rung thành nhiệt. Kỹ thuật này gọi là giảm chấn lớp kẹp, đã được dùng lâu trong ô tô, máy móc. Nó giúp vách hai lớp tấm chặn tốt hơn, nhất là quanh vùng trùng tần số. Lưu ý: lớp này chỉ có tác dụng khi kẹp giữa hai tấm cứng; bôi lên tường rồi để trần thì không có ích.
Cao su đặc và tấm lót dưới sàn
Tấm cao su đặc, tấm cao su hạt tái chế, đệm cao su chịu tải là vật liệu cho chống rung và âm va chạm, không phải cho tiếng qua không khí:
- Đệm dưới chân máy giặt, máy bơm, máy chạy bộ: giảm rung truyền vào sàn.
- Lót dưới sàn phòng tập tạ, sàn chơi của trẻ: giảm tiếng va xuống tầng dưới.
- Lớp đệm đàn hồi dưới sàn nổi: tách lớp sàn trên khỏi sàn kết cấu.
Chọn đệm chống rung cần tính tải trọng: đệm quá cứng so với máy nhẹ thì không giảm rung, đệm quá mềm so với máy nặng thì bị nén bẹp. Thiết bị lớn nên hỏi kỹ thuật.
An toàn: cháy, khói và mùi
- Màng nặng mềm gốc PVC khi cháy sinh khói có khí độc, trong đó có hydro clorua gây kích ứng mạnh. Chọn sản phẩm có phân hạng chống cháy, xem tài liệu thử nghiệm; không để màng trần lộ ra ở lối thoát nạn, gần nguồn nhiệt, đèn nóng.
- Xốp cao su, xốp EVA là vật liệu cháy được. Không dán diện tích lớn lên tường, trần phòng ở.
- Mùi: một số sản phẩm mới có mùi nhựa, cao su. Thông thoáng phòng sau khi lắp, ưu tiên sản phẩm có thông tin về phát thải.
- Tải trọng: màng nặng, cuộn lớn rất nặng; treo trên trần phải có giá đỡ chắc, không treo tạm bằng băng keo.
Góc nhìn hôm nay: vật liệu hỗ trợ, không phải vai chính
Màng nặng mềm, lớp giảm chấn, đệm cao su là những vật liệu tốt khi dùng đúng chỗ: bọc ống, kẹp trong vách, đệm chân máy, lót sàn. Chúng thường đóng vai hỗ trợ trong một hệ, còn vai chính của cách âm vẫn là khối lượng lớn, độ kín và kết cấu tách lớp. Trước khi mua, hãy hỏi: vật liệu này thêm bao nhiêu kg mỗi mét vuông, nằm trong hệ nào, có số đo của cả hệ không, phân hạng cháy ra sao.
Câu hỏi thường gặp
Màng tiêu âm nặng MLV là gì?
Là tấm nhựa dẻo pha bột khoáng, mỏng vài milimet nhưng nặng khoảng 5 kg mỗi mét vuông, mềm rủ. Nó dùng để thêm khối lượng cho vách, cửa, ống, rèm chắn ồn. Dù hay được gọi là "màng tiêu âm", thực chất nó là vật liệu cách âm, không hút vang.
Dán MLV lên tường có cách âm được không?
Hiệu quả rất ít nếu dán một lớp lên tường gạch, vì khối lượng của nó chưa bằng một tấm thạch cao. MLV phát huy khi nằm trong hệ nhiều lớp như kẹp giữa hai lớp tấm vách hay bọc ống có lớp bông lót.
Cao su non có cách âm không?
Cao su non bán ngoài chợ thường là xốp cao su nhẹ, kín ô. Nó hợp để lót chống va, đệm giảm rung nhẹ, nhưng không đủ nặng để cách âm và không có lỗ thông để tiêu âm.
Làm sao giảm tiếng nước xả trong ống trên trần?
Cách phổ biến là quấn lớp bông hoặc xốp mềm quanh ống, bọc ngoài bằng màng nặng mềm kín mép và kẹp ống bằng đai có đệm cao su. Việc này cần mở trần và nên do thợ có kinh nghiệm làm.
MLV có an toàn cháy không?
Tuỳ sản phẩm. Loại gốc PVC khi cháy sinh khói độc có hydro clorua. Nên chọn loại có phân hạng chống cháy và tài liệu thử nghiệm, không để màng lộ trần gần nguồn nhiệt hay ở lối thoát nạn.
