Tiệc tùng, đám cưới, đám giỗ tại nhà: báo trước và giữ giờ với hàng xóm

Tổ chức tiệc, đám cưới, đám giỗ tại nhà mà không mất lòng hàng xóm cần ba việc: báo trước cho những nhà xung quanh (thời gian, quy mô, dự kiến kết thúc), giữ loa và nhạc ở mức vừa phải, và kết thúc phần ồn ào trước khung đêm — khung 22 giờ đến 6 giờ là mốc thường gặp trong quy định về gây ồn ban đêm ở khu dân cư. Nếu dựng rạp, dùng một phần lối đi, lòng đường hay khu vực chung của chung cư, phải hỏi tổ dân phố, ban quản lý hoặc phường, xã trước.

Vì sao tiệc ở nhà dễ thành chuyện

Người Việt có truyền thống làm cỗ, làm giỗ, cưới hỏi, mừng thọ, đầy tháng, tân gia tại nhà. Trong làng xưa, cả xóm cùng đến góp tay, cùng ăn, nên tiếng ồn là tiếng vui chung. Ở phố, chung cư bây giờ thì khác: hàng xóm có thể không quen, có người làm ca đêm, có em bé, có người ốm, và tiếng ồn tiệc kéo dài tới khuya trở thành chuyện phiền.

Những nguồn ồn chính của một bữa tiệc tại nhà:

• Loa phát nhạc, loa micro phát biểu, ban nhạc nhỏ.
• Tiếng nói cười đông người, càng về khuya càng to (hiệu ứng Lombard: chỗ đông ồn thì ai cũng nói to hơn).
• Tiếng chúc rượu, hô "dô" theo nhịp.
• Xe khách ra vào, tiếng nổ máy, bóp còi lúc tan tiệc.
• Dựng và tháo rạp, bàn ghế, bát đĩa từ sáng sớm hoặc khuya.

Báo trước: lời mời và lời xin phép

Hàng xóm chịu được một buổi ồn nếu biết trước; điều làm họ khó chịu là bất ngờ và không biết bao giờ kết thúc. Nên báo cho các nhà sát vách, đối diện, trên dưới (chung cư) trước vài ngày. Lời báo nên có:

• Dịp gì: đám cưới con, giỗ ông, mừng thọ mẹ.
• Ngày, giờ bắt đầu, giờ dự kiến kết thúc.
• Có dựng rạp, dùng loa hay không; xe khách đỗ ở đâu.
• Số điện thoại để báo nếu có gì phiền.

Ở nhiều nơi, mời hàng xóm sang dự hoặc gửi một phần cỗ là cách xưa mà vẫn hiệu quả: người được mời ít khi phàn nàn về bữa tiệc mình có mặt. Ở chung cư, một tấm thiệp nhỏ hoặc tin nhắn trong nhóm cư dân tầng cũng đủ.

Lịch tiệc hợp lý

Đây là gợi ý theo phép lịch sự và khung đêm thường gặp. Ngoài giờ đêm, gây ồn vượt quy chuẩn tiếng ồn môi trường QCVN 26:2010/BTNMT hay vi phạm nội quy chung cư, hương ước khu dân cư vẫn có thể bị nhắc nhở hoặc xử lý.

Loa và nhạc: vừa đủ cho khách, không tràn sang nhà bên

• Nhiều loa nhỏ hơn một loa to: đặt loa gần khách, mỗi loa mở vừa, tiếng đều mà không cần một loa công suất lớn hét ra tận đầu ngõ.
• Hướng loa vào trong, về phía bàn tiệc; không chĩa ra đường, không chĩa vào tường nhà hàng xóm.
• Đặt loa lên chân đế, không đặt trực tiếp lên sàn chung cư — âm trầm truyền qua sàn xuống tầng dưới rất mạnh.
• Giảm âm trầm: tiếng bass là thứ lọt sang nhà khác nhiều nhất và xa nhất.
• Micro phát biểu: chỉ bật khi có người nói; tắt ngay khi xong.
• Có ban nhạc thì thoả thuận trước giờ dừng.

Một bài kiểm tra đơn giản: trong lúc tiệc, đi ra cửa nhà hàng xóm gần nhất hoặc ra hành lang tầng dưới nghe thử. Nếu ở đó nghe rõ lời bài hát, nhạc đang to quá.

Dựng rạp, dùng chỗ chung: hỏi trước

• Nhà phố, trong ngõ: dựng rạp chiếm lối đi, lòng đường, vỉa hè cần trao đổi với tổ dân phố và tuân theo quy định của phường, xã về sử dụng tạm thời lòng đường, vỉa hè. Để lại lối đi cho xe cấp cứu, xe chữa cháy và người dân.
• Chung cư: tổ chức ở sảnh, sân chung, phòng sinh hoạt cộng đồng phải đăng ký với ban quản lý; nhiều toà không cho tổ chức tiệc đông người trong hành lang.
• Không bịt lối thoát hiểm, không để bếp ga, than gần vải rạp.

Đám giỗ, đám hiếu: những dịp cần tế nhị

Đám giỗ thường quy mô nhỏ hơn đám cưới, nhưng hay có phần nhậu kéo dài. Báo trước, giữ giờ kết thúc vẫn áp dụng như với tiệc khác.

Với đám tang, hàng xóm thường rất thông cảm, và nhiều nơi có phong tục kèn trống, tụng niệm kéo dài. Gia đình có tang vẫn nên để ý: thời gian tổ chức, âm lượng loa đêm khuya, nhất là ở khu dân cư đông, gần bệnh viện, trường học. Các quy định về thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang cũng khuyến khích tổ chức trang trọng, không gây ồn quá mức; tổ dân phố, ban công tác mặt trận ở cơ sở thường hỗ trợ gia đình sắp xếp. Về phía hàng xóm, đây là lúc nên thông cảm và nhẹ lời nhất.

Tan tiệc: phần hay bị quên

• Nhắc khách ra về nói nhỏ ở hành lang, cầu thang, ngõ.
• Không nổ máy để lâu, không bóp còi gọi nhau.
• Dọn bát đĩa, bàn ghế yên lặng; việc tháo rạp ồn để sáng hôm sau vào giờ hợp lý.
• Hôm sau, gặp hàng xóm nói một câu cảm ơn đã thông cảm. Lần sau họ sẽ dễ tính hơn nhiều.

Nếu mình là hàng xóm của bữa tiệc

Một bữa tiệc vài giờ có báo trước là chuyện bình thường của đời sống. Nếu tiệc kéo dài quá khuya hoặc loa quá to, cách nên làm theo thứ tự: nhắn hoặc sang nói nhẹ nhàng với chủ nhà (không phải với khách đang say); báo ban quản lý hoặc tổ trưởng; nếu sau 22 giờ vẫn tiếp tục ồn ào và không ai can thiệp, có thể phản ánh công an phường, xã. Không trả đũa bằng loa, không lời qua tiếng lại với khách đang say.