Rèm dày, thảm, sofa, kệ sách: đồ nội thất hút âm được bao nhiêu

Rèm dày, thảm, sofa bọc vải và kệ sách đầy là những "vật liệu tiêu âm" sẵn có trong nhà, và cộng lại chúng có thể làm một phòng khách vang trở nên dễ chịu rõ rệt. Rèm vải dày treo nhiều nếp hút khá tốt tiếng trung và cao; thảm dày hút tiếng cao và giảm tiếng bước chân; sofa vải hút như một khối xốp lớn; kệ sách vừa hút một ít vừa làm âm tán xạ. Chúng giúp giảm vang trong phòng, nhưng không chặn được tiếng từ ngoài vào và gần như không xử lý được tiếng ù trầm.

Vì sao phòng mới dọn vào lại vang

Căn hộ, nhà mới bàn giao thường sàn gạch hoặc gỗ, tường sơn, trần thạch cao phẳng, cửa kính lớn. Tất cả là mặt cứng, hệ số hút âm chỉ vài phần trăm. Âm thanh dội qua lại nhiều lần trước khi tắt, nói một câu nghe như trong hang. Khi đồ đạc dọn vào, phòng dần bớt vang: đó là lúc đồ nội thất đang làm việc của vật liệu tiêu âm.

Lượng "hút âm" của cả phòng được tính bằng tổng diện tích mỗi bề mặt nhân với hệ số hút âm của nó, đơn vị là mét vuông hút âm (còn gọi là sabin mét). Wallace Sabine, người đặt nền móng cho âm học kiến trúc từ cuối thế kỷ 19, đưa ra công thức: thời gian vang tỉ lệ thuận với thể tích phòng và tỉ lệ nghịch với tổng lượng hút âm. Thêm đồ mềm là thêm hút âm, phòng bớt vang.

Từng món đồ hút được bao nhiêu

Bảng dưới là hệ số hút âm điển hình làm tròn, tổng hợp từ các bảng tra trong giáo trình âm học kiến trúc. Giá trị thật thay đổi nhiều theo chất liệu, độ dày, cách treo, cách đặt; dùng để so sánh tương đối.

Có ba thứ không tính theo mét vuông bề mặt mà theo từng món:

• Sofa, ghế bọc vải dày đệm: hút như một khối xốp; thường tính theo mỗi chỗ ngồi, khoảng vài phần mười mét vuông hút âm ở dải tiếng nói.
• Kệ sách đầy, không có cửa kính: hút một phần, quan trọng hơn là làm âm tán xạ, phá phản xạ đều.
• Người: mỗi người cũng hút âm, khoảng vài phần mười mét vuông hút âm ở dải tiếng nói. Phòng đông khách bớt vang hơn phòng trống.

Một phép tính minh hoạ cho phòng khách

Lấy ví dụ phòng khách 5 m × 4 m, cao 2,8 m, thể tích khoảng 56 m³. Tổng diện tích sàn, trần, tường khoảng 90 m². Khi trống, toàn mặt cứng, giả sử hệ số hút âm trung bình ở 500 Hz khoảng 0,04: lượng hút âm khoảng 3,6 m². Theo công thức Sabine (thời gian vang ≈ 0,161 × thể tích / lượng hút âm), thời gian vang khoảng 2,5 giây: rất vang.

Thêm đồ, với hệ số làm tròn ở 500 Hz:

• Rèm dày nhiều nếp 8 m², hệ số khoảng 0,45: thêm khoảng 3,6 m².
• Thảm dày 6 m², hệ số khoảng 0,25: thêm khoảng 1,5 m².
• Sofa vải ba chỗ: thêm khoảng 1 m².
• Kệ sách, gối, ghế vải khác: thêm khoảng 0,6 m².

Tổng hút âm lên khoảng 10 m², thời gian vang giảm còn khoảng 0,9 giây. Đây là phép tính đơn giản hoá (bỏ qua phần diện tích tường bị rèm che, phân bố âm không đều), nhưng cho thấy vài món đồ mềm có thể đưa một phòng từ "vang như hang" về mức dễ chịu cho sinh hoạt. Bài về thời gian vang RT60 trong danh mục âm học trong phòng nói kỹ hơn mức nào là hợp.

Chọn và đặt từng món cho hiệu quả

Rèm: chọn và treo để hút nhiều hơn

• Vải dày, nặng như nhung, vải dệt dày, vải hai lớp hút tốt hơn vải mỏng.
• Nhiều nếp: chiều rộng vải gấp khoảng hai lần chiều rộng cửa, nếp sâu làm tăng diện tích và tạo khoảng không trong nếp.
• Treo cách tường, cách kính vài centimet trở lên: khoảng không phía sau giúp hút tiếng thấp hơn.
• Rèm dài chấm sàn, rộng hơn khung cửa: thêm diện tích hút.
• Rèm "cản sáng" có lớp tráng nhựa kín thì để âm khó vào lớp vải bên trong hơn; vẫn hút ở mặt vải nhưng ít hơn rèm vải thuần cùng độ dày.

Rèm không chặn tiếng xe ngoài đường đáng kể. Nó làm phòng bớt vang nên tiếng lọt vào bớt "dội", cảm giác dịu hơn, nhưng không thay được cửa sổ kín.

Thảm: hai việc một lúc

Thảm dày, nhất là có lớp đệm bên dưới, vừa hút âm trong phòng (chủ yếu tiếng cao như tiếng bước chân, tiếng đồ vật), vừa giảm tiếng va chạm truyền xuống tầng dưới. Với chung cư, thảm ở khu vực đi lại nhiều, khu trẻ chơi, dưới bàn ăn là một trong những việc giữ yên cho hàng xóm hiệu quả nhất. Chọn loại dễ hút bụi, dễ giặt; người có cơ địa dị ứng nên chọn thảm sợi ngắn, vệ sinh thường xuyên.

Sofa, ghế bọc vải, nệm

Một chiếc sofa vải dày đệm là một khối xốp lớn bọc vải thoáng: hút âm khá tốt ở dải tiếng nói. Sofa da, ghế nhựa, ghế gỗ trơn hút rất ít. Gối tựa, chăn mỏng vắt trên sofa cũng góp thêm. Phòng khách chỉ có sofa da, bàn kính, sàn gạch thường vang hơn hẳn phòng có sofa vải.

Kệ sách: hút một ít, tán xạ nhiều

Sách xếp không đều, đồ vật trang trí lồi lõm làm sóng âm phản xạ về nhiều hướng thay vì dội thẳng như mặt gương. Âm tán xạ giúp phá tiếng dội lặp giữa hai tường song song, làm âm thanh trong phòng "mềm" hơn. Kệ có cửa kính thì mất tác dụng này. Kệ sách áp tường chung chỉ giúp một ít với tiếng nhà bên, chủ yếu ở dải cao.

Đồ nội thất không làm được gì

• Không chặn tiếng nhà bên, tiếng xe: đó là việc của cách âm.
• Không xử lý tiếng ù trầm: tiếng bass, tiếng máy dưới khoảng 125–250 Hz gần như không bị rèm, thảm hút. Phòng nhiều đồ mềm mà tiếng trầm vẫn "ồm" là chuyện bình thường.
• Không thay được giờ giấc: phòng ít vang hơn không làm nhà bên bớt nghe tiếng bước chân lúc nửa đêm nếu sàn không có thảm.

An toàn khi thêm đồ vải

• Rèm, thảm, vải bọc là vật liệu cháy được; giữ xa bếp, nến, đèn nóng, máy sưởi. Không phủ vải lên đèn, ổ điện, bộ sạc.
• Kệ sách cao phải cố định vào tường để không đổ khi trẻ leo trèo.
• Thảm có lớp chống trượt bên dưới để người già, trẻ nhỏ không trượt ngã.
• Đồ vải bám bụi: hút bụi, giặt định kỳ, nhất là nhà có người dị ứng, hen.

Góc nhìn hôm nay: thử trước khi mua tấm tiêu âm

Trước khi mua tấm tiêu âm chuyên dụng cho phòng khách, phòng làm việc, hãy thử theo thứ tự: rèm dày nhiều nếp, thảm có đệm, gối và ghế vải, kệ sách mở. Sau mỗi bước, vỗ tay và nói chuyện nghe lại. Nhiều phòng không cần thêm gì nữa. Nếu vẫn vang, lúc đó mới thêm vài tấm tiêu âm ở mặt tường trống hoặc trần, chọn loại có phân hạng cháy tốt.