Loa kéo ở công viên, vỉa hè và nhạc tập thể dục sáng sớm là chuyện quen thuộc ở nhiều thành phố Việt Nam, và cũng là nguồn phàn nàn thường gặp của người sống quanh đó. Phép lịch sự âm thanh nơi công cộng gói gọn trong mấy điều: mở vừa đủ cho nhóm mình nghe, hướng loa vào trong nhóm và ra xa nhà dân, tránh sáng sớm và đêm khuya, và để ý những nơi cần yên như bệnh viện, trường học, nơi thờ tự. Gây ồn vượt quy chuẩn hay làm ồn ban đêm ở nơi công cộng vẫn có thể bị xử lý theo quy định hiện hành.
Không gian chung, tai chung
Công viên, vỉa hè, bờ hồ, sân chung cư là của tất cả mọi người. Một nhóm hát, một nhóm tập thể dục, một nhóm trẻ con đá bóng, một người già đi bộ, một bà mẹ đẩy xe nôi — tất cả đều có quyền ở đó. Điều khác biệt là âm thanh không có ranh giới: một chiếc loa kéo công suất lớn biến cả một khoảng công viên thành "sân khấu" của một nhóm, và những người còn lại không có lựa chọn nào ngoài nghe hoặc rời đi.
Với người sống ven công viên, bờ hồ, sân chung, câu chuyện còn nặng hơn: tiếng loa lọt vào phòng ngủ mỗi sáng sớm, mỗi tối, kéo dài nhiều tháng.
Những tình huống hay gặp
| Tình huống | Vì sao gây phiền | Cách cư xử dễ chịu |
|---|---|---|
| Loa kéo hát ở công viên, bờ hồ buổi tối | Công suất lớn, micro hát, kéo dài nhiều giờ | Mở nhỏ, chọn chỗ xa nhà dân, dừng sớm |
| Nhạc tập thể dục, nhảy dân vũ sáng sớm | Bắt đầu lúc 5–6 giờ, nhịp mạnh, lặp lại hằng ngày | Loa nhỏ đặt giữa nhóm, hạ âm trầm, bắt đầu muộn hơn khi gần nhà dân |
| Loa trên xe đạp, xe máy chạy dọc phố | Tiếng di chuyển, đến bất ngờ | Tắt khi qua khu dân cư, bệnh viện, trường học |
| Mở video, nghe điện thoại loa ngoài trên xe buýt, metro, phòng chờ | Không gian kín, người xung quanh không tránh được | Dùng tai nghe, nói nhỏ, nghe máy ngắn |
| Nhóm ngồi vỉa hè mở nhạc đêm khuya | Ngay dưới cửa sổ nhà dân, lúc mọi người ngủ | Tắt nhạc từ khoảng 22 giờ, về nhỏ tiếng |
Vì sao loa kéo vang xa đến vậy
Loa kéo thường có công suất lớn, loa trầm to và micro không dây. Ngoài trời không có tường hút bớt, âm thanh từ một nguồn điểm chỉ giảm khoảng 6 dB mỗi khi khoảng cách tăng gấp đôi. Nghĩa là nếu đứng cách loa 2 m nghe rất to, thì ở 30–50 m — khoảng cách tới dãy nhà ven công viên — tiếng vẫn còn rõ, nhất là phần âm trầm, vốn đi xa và xuyên qua cửa kính tốt hơn âm cao.
Ban đêm và sáng sớm, nền ồn của thành phố thấp hơn ban ngày, nên cùng một tiếng loa nghe nổi bật hơn hẳn. Mặt hồ, mặt sân bê tông phẳng phản xạ âm, làm tiếng đi xa thêm.
Quy định nói gì
- QCVN 26:2010/BTNMT giới hạn tiếng ồn môi trường ở khu vực thông thường 70 dBA ban ngày (6–21 giờ) và 55 dBA ban đêm (21–6 giờ); khu vực đặc biệt (quanh bệnh viện, trường học, thư viện, nhà trẻ, nơi thờ tự) là 55 và 45 dBA. Mức đo là mức tương đương Leq theo phương pháp quy định.
- Gây ồn ào nơi công cộng, khu dân cư, đặc biệt trong khung đêm thường gặp 22–6 giờ, là hành vi bị xử phạt hành chính theo quy định hiện hành. Mức phạt cụ thể nên hỏi công an phường, xã.
- Quy định của từng công viên, khu vui chơi, chung cư: nhiều nơi có nội quy riêng về loa, giờ hoạt động, khu vực được tập thể dục có nhạc.
Luật chỉ là mức sàn. Việc một nhóm hát lúc 20 giờ chưa vượt giờ đêm không có nghĩa là không làm phiền ai.
Phép lịch sự cho người cầm loa
- Âm lượng vừa cho nhóm mình: người đứng cách nhóm vài chục mét không nên nghe rõ lời. Thử đi xa ra rồi nghe.
- Hướng loa vào trong nhóm, quay lưng loa về phía nhà dân, đường đi bộ.
- Giảm âm trầm: tiếng bass đi xa nhất, lọt vào nhà dân nhiều nhất mà lại ít cần thiết nhất cho việc tập theo nhịp.
- Chọn chỗ: giữa công viên, xa dãy nhà, xa cổng bệnh viện, trường học, chùa, nhà thờ.
- Chọn giờ: tránh trước khoảng 6 giờ sáng và sau khoảng 21–22 giờ; tránh giờ nghỉ trưa ở khu dân cư.
- Không dùng micro khuếch đại khi không thật cần: người hướng dẫn tập có thể dùng loa nhỏ đeo hông thay cho loa kéo lớn.
- Lắng nghe khi có người góp ý: người sống quanh đó nghe mỗi ngày, còn nhóm mình chỉ ở đó một vài giờ.
Nhóm tập thể dục buổi sáng: chuyện riêng một mục
Thể dục buổi sáng ở công viên là thói quen tốt, nhất là với người cao tuổi. Nhưng nhạc tập lúc 5 giờ sáng ngay dưới chung cư là lý do phàn nàn phổ biến. Một số nhóm đã tìm ra cách cân bằng:
- Dùng nhiều loa nhỏ rải giữa nhóm thay cho một loa to ở đầu.
- Bắt đầu nhạc muộn hơn, trước đó khởi động không nhạc.
- Chọn bài nhịp vừa, ít trống bass.
- Một số nơi thử cho người tập đeo tai nghe không dây cùng phát một bản nhạc — nhóm vẫn tập đều mà xung quanh gần như không nghe thấy.
- Thoả thuận với tổ dân phố, ban quản lý công viên về giờ và vị trí.
Nếu mình là người bị làm phiền
- Góp ý trực tiếp, nhẹ nhàng với người cầm loa hoặc trưởng nhóm, vào lúc nghỉ giữa giờ: "Nhà em ở dãy kia, sáng sớm nghe rõ lắm, nhóm mình vặn nhỏ giúp em được không?". Nhiều nhóm không biết tiếng đi xa đến vậy.
- Báo ban quản lý công viên, ban quản lý chung cư (nếu là sân chung) hoặc tổ trưởng tổ dân phố.
- Phản ánh công an, Uỷ ban nhân dân phường, xã khi ồn vào ban đêm hoặc kéo dài, đã nhắc mà không thay đổi.
- Không tranh cãi gay gắt, không giật micro, không cắt điện loa của người khác — dễ thành xô xát.
Trên phương tiện công cộng
Xe buýt, metro, tàu, máy bay, phòng chờ bệnh viện là không gian kín, người ta ngồi sát nhau và không thể rời đi. Ở đây phép lịch sự đơn giản hơn: dùng tai nghe khi xem video, nghe nhạc; nghe điện thoại thì nói nhỏ và ngắn; không bật loa ngoài. Đeo tai nghe thì để âm lượng vừa phải — một phần để tai mình khỏi mệt, một phần để người bên cạnh không phải nghe tiếng rè rè lọt ra.
Câu hỏi thường gặp
Hát loa kéo ở công viên có bị phạt không?
Gây ồn ào nơi công cộng, nhất là trong khung đêm thường gặp từ 22 đến 6 giờ, hoặc gây ồn vượt quy chuẩn tiếng ồn môi trường có thể bị xử phạt hành chính. Nhiều công viên còn có nội quy riêng về loa. Mức phạt cụ thể nên hỏi công an phường, xã.
Mở nhạc tập thể dục buổi sáng thế nào cho khỏi phiền?
Dùng loa nhỏ đặt giữa nhóm, hướng ra xa nhà dân, giảm âm trầm và bắt đầu nhạc muộn hơn khi gần khu dân cư. Một số nhóm dùng tai nghe không dây cùng phát nhạc để xung quanh gần như không nghe thấy.
Vì sao tiếng loa ở công viên vang vào tận nhà?
Ngoài trời không có tường hút âm, tiếng từ loa chỉ giảm khoảng 6 dB mỗi khi xa gấp đôi. Âm trầm đi xa và xuyên cửa kính tốt, mặt hồ và sân bê tông phản xạ âm, và ban đêm nền ồn thấp nên tiếng loa càng nổi bật.
Bị làm phiền bởi loa kéo nơi công cộng thì làm gì?
Góp ý nhẹ nhàng với người cầm loa hoặc trưởng nhóm, báo ban quản lý công viên hoặc tổ trưởng tổ dân phố. Nếu ồn vào ban đêm, kéo dài và đã nhắc mà không thay đổi, phản ánh công an phường, xã.
Mở video loa ngoài trên xe buýt có được không?
Trên phương tiện công cộng, phép lịch sự là dùng tai nghe, nói điện thoại nhỏ và ngắn. Không gian kín và người xung quanh không thể rời đi, nên loa ngoài làm phiền nhiều người cùng lúc.
